Integrale veiligheid

 Trends en ontwikkelingen

Openbare Orde en Veiligheid
Toezicht&Handhaving
Een trend, die de afgelopen tijd al ingezet is, maar door een brief van het ministerie van J&V van 2 oktober 2025 (vernieuwd BOA-bestel, dat in 2028 volledig operationeel moet zijn) zichtbaar wordt:
• Meer gemeentelijke inzet op (strafrechtelijk) toezicht en handhaving
• De verwachting is dat er een groter beroep op de BOA wordt gedaan, ook door toename van taken bij de BOA’s (bijvoorbeeld op verkeersaangelegenheden).
• Beleidswijzigingen brengen ook een verschuiving van verantwoordelijkheid(van politieorganisatie naar de gemeente) met zich mee. Werkgevers (lees: de gemeente) krijgen een grotere rol in kwaliteitsborging, ethiek, klachtenafhandeling en nazorg.
•  Daarnaast is de verwachting, dat door de kerntakendiscussie en bezuinigingen bij de politie, er op lokaal niveau een groter beroep op de BOA’s gedaan wordt. Iets dat we nu in de praktijk al ervaren.  
Kortom, er komen meer werk, taken en verantwoordelijkheden op toezicht en handhaving naar de gemeente. De toegenomen (regie)rol van gemeenten bij de aanpak van overlast en criminaliteit past ook in die trend. Een voorbeeld: in het teamplan van de politie Twente West staat opgenomen dat de politie alle kansen op een bestuurlijke aanpak willen benutten.

Ondermijning
Ondermijning is een bedreiging voor de veiligheid en integriteit voor mens en organisatie in Wierden. Criminele activiteiten ondermijnen het vertrouwen in onze samenleving en brengen grote risico's met zich mee. Voor een effectieve aanpak is een integraal ondermijningsprogramma ontwikkeld, op Twents niveau, waarin ook de gemeente Wierden met diverse partners samenwerkt op de geprioriteerde thema's: zorgfraude, aanpak drugscriminaliteit, weerbare overheid&maatschappij en vastgoed. Dit programma richt zich op het voorkomen en verstoren van criminele activiteiten, met als doel een weerbare en veilige regio te creëren. In 2026 wordt het gezamenlijk ondermijningsprogramma voortgezet, waarin de volgende partners participeren:

• 14 Twentse gemeenten
• Platform Integrale VeiligheidsZorg (IVZ)
• Openbaar Ministerie
• Politie
• Belastingdienst
• Regionaal Informatie en Expertise Centrum Oost-Nederland (RIEC)
• Provincie Overijssel

Digitale veiligheid
Een thema waar we op veiligheidsgebied al lang niet meer omheen kunnen. Online speelt zich een heel eigen leven af.  Het is dan ook een van de pijlers in ons veiligheidsbeleid en in de  Vanuit een overheidsperspectief wordt het thema digitale veiligheid in vier routes ingedeeld op de zogenaamde cyberwegenkaart. Te weten:
1. Eigen huis op orde.
2. Cyberincident- en crisis.
3. Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit.
4. Online aangejaagde ordeverstoringen.
De aanpak vanuit Twente (en daarmee Wierden ook) heeft een focus op de routes drie en vier.
- Spoor drie kent de volgende doelgroepen:
1. Jeugd – Gericht op zowel het potentieel daderschap als slachtofferschap van de jeugd
2. MKB – Het midden en kleinbedrijf in Twente helpen met hun digitale weerbaarheid, als belangrijke pijler voor een digitaal weerbare regio.
3. Minder digitaal vaardigen – Focus op doelgroepen die extra kwetsbaar zijn of een verhoogd risico hebben slachtoffer te worden, zoals mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) en senioren.
- Voor spoor vier zijn er dit jaar diverse trainingen hoe invulling te geven aan dit fenomeen.

Vanuit de Twentse veiligheidsagenda is in februari 2026 een project op dit thema opgeleverd, wat in 2026 en 2027 ingevoerd en uitgevoerd wordt. Wat dat precies betekent voor de inzet voor Wierden is nog niet precies bekend.

Opvang
Opvang nieuwe instroom
Een van de grote landelijke thema’s op dit moment blijft het opvangen van diverse migrantenstromen. Het aantal vluchtelingen uit Oekraïne en asielzoekers uit andere landen neemt toe. Steeds meer mensen ontvangen een verblijfsstatus. Door een gebrek aan woonruimte stagneert de doorstroom uit (COA-)opvanglocaties naar andere voorzieningen. De grilligheid van wereldwijde migratiestromen en het verloop van opschaling van de landelijke opvangcapaciteit, maken de duur van de huidige opvangcrisis en het perspectief voor de jaren daarna onzeker. Maar dat de opgave fors en voorlopig niet eindig is, is duidelijk. Op gemeenten wordt een steeds groter beroep gedaan om vluchtelingen op te vangen. Het is verstandig erop voorbereid te zijn, dat opvangen een reguliere gemeentelijke taak wordt. Het opnemen van nieuwe (tijdelijke) bewoners gaat verder dan enkel de fysieke opvang. Het wordt zichtbaar in de dorpskernen, dit geeft gevolgen voor voorzieningen en wordt merkbaar in de gemeentelijke organisatie en het werk binnen de verschillende domeinen en overstijgende opgaven. De opvang van nieuwkomers in de gemeente Wierden wordt sterk bepaald vanuit het Rijksbeleid door de taakstellingen, regelgeving en financieringsregelingen die het Rijk voor de gemeenten bepaalt. Het managen van de opvangcrisis op rijksniveau leidt tot veelal kortetermijnmaatregelen. Het gevolg hiervan zien we terug in de gemeentelijke werkwijze: projecten worden veelal ad hoc opgepakt waardoor we het risico lopen dat de dagelijkse waan leidend is in de keuzes die we maken. Om hier meer grip op te krijgen wordt er een brede visie opgesteld om hier meer grip en sturing in te krijgen.

Realiseren (flex)woningen voor statushouders, spoedzoekers en woningzoekenden
Wij erkennen de dringende behoefte aan (tijdelijke) huisvesting voor ontheemden, asielzoekers, spoedzoekers, de permanente huisvesting van statushouders. We streven ernaar deze groepen te integreren binnen de bredere huisvestingsstrategie van onze gemeente. Onze aanpak is gebaseerd op nauwe samenwerking met lokale partners, waaronder de woningcorporatie Reggewoon en welzijnsorganisaties. We hanteren een programmatische aanpak, waarin de impact op de samenleving en relevante beleidsthema’s zoals onderwijs, zorg en werk worden meegenomen. Hierdoor is zichtbaar wat deze impact is. Bij iedere nieuwe vraag van het Rijk om ontheemden en asielzoekers op te vangen, onderzoeken we opnieuw of onze voorzieningen dat aan kunnen en doen we waar nodig voorstellen voor maatregelen.
We zijn een verkenning gestart naar nieuwe locaties voor flexibele huisvesting, zodat we voorbereid zijn als de vraag naar tijdelijke huisvesting verder toeneemt. We ontwikkelen de locatie Kiekebelt in Hoge Hexel als doorstroomlocatie om tijdelijke huisvesting te bieden met daarbij een helder perspectief op doorstroming naar permanente woonruimte. Dit voormalig vakantiepark wordt deels nog gebruikt door arbeidsmigranten en niet meer voor recreatieve doeleinden. We streven naar een evenredige verdeling van verschillende doelgroepen op deze locatie: Oekraïners, inwoners en spoedzoekers. Op die manier zijn we flexibel en kunnen we gemakkelijker inspelen op een veranderende vraag en behoefte.

Omgevingsveiligheid
Defensie
Gezien de toenemende dreiging, die zich in verschillende delen van de wereld voordoet, zien wij een toename van verschillende activiteiten van defensie. De gemeente neemt deel aan de diverse overleggen over dit onderwerp sinds juni 2024. Defensie is hiermee een nadrukkelijker gesprekspartner. Actuele ontwikkelingen zijn:

• Toenemende dreiging veroorzaakt toename gebruik van spoor en wegen ten behoeve van bevoorrading
• Toename van gebruik van het luchtruim boven een gedeelte van gemeente Wierden ten behoeve van droneverkeer
• Toename van laagvliegoefeningen

Rampen en crisisbeheersing
Weerbare samenleving
Tijdens een ramp of crisis is iedereen in de samenleving nodig om deze draaiende te houden (weerbaarheid) en weer terug te veren naar de gewenste situatie (veerkracht). De overheid en hulpdiensten kunnen dit niet alleen en daarom is een samenleving die voor zichzelf en voor elkaar kan zorgen cruciaal. Als gemeente moeten we bijdragen aan deze weerbaarheid en continuïteit van de samenleving. Hiervoor richten we ons de komende jaren op:

• inzet van risico- en crisiscommunicatie en bewustwording;
• versterking van ons netwerk, vooral gericht op de samenwerking inwoners, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties;
• aansluiting op lokale initiatieven en partners;
• opzetten en inrichten van Noodsteunpunten.

Het thema Continuïteit en Weerbaarheid is een autonome ontwikkeling, geen wens of extra ambitie. De noodzaak tot uitvoering vloeit voort uit externe omstandigheden die de gemeente niet kan beïnvloeden, maar waar zij wel op moet anticiperen. De samenloop van geopolitieke spanningen, maatschappelijke ontwrichting, digitalisering, klimaatrisico’s en druk op vitale infrastructuur vergroot de kans op crises met langdurige impact. Continuïteit en Weerbaarheid is niet alleen een autonome ontwikkeling, maar ook wettelijk verankerd. Verschillende regelingen leggen gemeenten een zorgplicht op om hun organisatie en dienstverlening te beschermen tegen verstoringen, zoals de Wet Veiligheidsregio’s, Gemeentewet, Kamerbrieven en Rijksoverheidsrichtlijnen.
Door in te zetten op het thema Continuïteit en weerbaarheid wordt de veerkracht van de samenleving versterkt door de krachten van overheid, inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties te bundelen. Samenwerking op lokaal niveau is cruciaal: lokaal kunnen signalen vroegtijdig worden herkend, netwerken elkaar versterken en kan snel en gecoördineerd worden opgetreden.
Deze gezamenlijke aanpak helpt ontwrichting te voorkomen en ontmoedigen, en maakt het mogelijk dat de samenleving schokken beter opvangt en ook bij langdurige crises blijft functioneren. Door nu al voor te bereiden, verkrijgen gemeente en samenleving inzicht in sterke en kwetsbare onderdelen, kunnen duidelijke afspraken over rollen en verantwoordelijkheden worden vastgelegd, en wordt het handelingsvermogen tijdens crises vergroot. Dit verkleint de kans op grootschalige verstoringen, verhoogt de continuïteit van dienstverlening en versterkt het vertrouwen van inwoners in de gemeente en haar partners. Dit doen we concreet door het opstellen van een zogenaamd Continuïteitsplan voor de Samenleving waarin de hiervoor genoemde punten worden verwerkt.

Zorg en Veiligheid
Binnen het domein Zorg en Veiligheid spelen de komende jaren verschillende ontwikkelingen die mogelijk financiële gevolgen hebben, maar waarvan de omvang momenteel nog niet volledig inzichtelijk is.

Het gaat daarbij onder andere om de volgende ontwikkelingen:

• Door ontwikkeling jeugdcriminaliteit
• Aanpak Huiselijk Geweld en Kindermishandeling
• Aanpak Mensenhandel
• Aanpak Terrorisme, Extremisme en Radicalisering

De exacte financiële impact van deze ontwikkelingen is op dit moment nog niet inzichtelijk.

Jeugdcriminaliteit
In de regio is er het programma Jeugd en Veiligheid Twente 2026–2028 opgesteld.
Het programma Jeugd en Veiligheid vraagt om samenwerking tussen veiligheid, zorg, onderwijs en jeugd. Door signalen te delen en partners te verbinden kunnen we jongeren eerder ondersteunen en criminaliteit voorkomen.

Binnen het programma Jeugd en Veiligheid willen we beter samenwerken op verschillende beleidsterreinen om jeugdcriminaliteit te voorkomen, risico’s vroegtijdig te signaleren en passende ondersteuning te organiseren. In deze programma lijn, willen we vooral: signalen delen over ontwikkelingen rond jeugd, verbinding leggen met partners (scholen, jongerenwerk, zorg, politie) en meedenken over preventie en interventies

Aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling
In 2023 in er de regiovisie Aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling opgesteld voor de 14 Twentse gemeente.
In 2026 wordt toegewerkt naar een nieuwe regiovisie vanaf 2027, waarmee de aanpak structureel wordt doorontwikkeld en bestendigd.

De komende jaren wordt ingezet op de verdere versterking van de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling, met nadruk op datagedreven werken, vroegsignalering en een betere samenwerking tussen zorg- en veiligheidspartners. Hierbij is expliciet aandacht voor thema’s zoals femicide en intieme terreur. Instrumenten zoals een regionaal dashboard, de implementatie van Gefaseerd Samenwerken voor Veiligheid en de doorontwikkeling van het Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming dragen bij aan een meer gerichte en effectieve aanpak.

Aanpak Mensenhandel Twente
De Aanpak Mensenhandel Twente (2023) zal in het komende jaar worden herzien en geactualiseerd, De cijfers over 2025 laten een blijvende en omvangrijke problematiek zien. De inzet richt zich op verdere versterking van preventie, signalering en bewustwording, evenals op intensivering van de samenwerking tussen zorg-, veiligheid- en strafpartners.

Aanpak Terrorisme, Extremisme en Radicalisering
In 2026 is er regionaal een lokale aanpak voor terrorisme, extremisme en radicalisering opgeleverd.
De gemeente heeft een regierol in de lokale aanpak van radicalisering en extremisme en geeft hier invulling aan via een persoonsgerichte aanpak (PGA). Inmiddels is via het Zorg- en Veiligheidshuis een CTER-casusoverleg (CTER=ContraTerrorisme Extremisme en Radicalisering) ingericht en is een bijbehorend werkproces vastgesteld.De aanpak zal verder geformaliseerd worden. In de komende periode zal de nadruk liggen op het opleiden van aandachtfunctionarissen, borgen van de uitvoering en het voldoen aan de wettelijke verplichtingen.

Zorg en Veiligheidshuis
Het Zorg- en Veiligheidshuis Twente (ZVHT) ontwikkelt zich de komende jaren verder conform het Landelijk Kader Zorg- en Veiligheidshuizen 2025–2030 en de per 1 maart 2025 in werking getreden Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden (WGS) . Deze wet stelt aanvullende eisen aan gegevensdeling, privacyborging en gezamenlijke verantwoordelijkheid van deelnemende organisaties.

In 2024 behandelde het ZVHT ruim 500 complexe casussen op het snijvlak van zorg, veiligheid en straf . De caseload laat een toename zien van meervoudige en veiligheidsgevoelige problematiek.
Voor de periode richting 2027 ligt de focus op verdere professionalisering, waaronder:

• implementatie en borging van de WGS;
• versterking van procesregie en informatie gestuurd werken;
• doorontwikkeling van de Levensloopaanpak;
• versterking van de aanpak mensenhandel en radicalisering.

Huis van Herstel Twente
In 2019 is de pilot Huis van Herstel gestart vanuit het Rijksprogramma Koers en Kansen en betaald door het Rijk. Het Twentse Huis van Herstel staat in Almelo en richt zich op Twentse mannen die in de laatste fase van hun detentie zitten en daarnaast kampen met problemen op meer dan één leefgebied, bv. het ontbreken van onderdak of werk, middelengebruik, gedragsverslaving of psychosociaal functioneren. Na detentie stromen zij uit in de regio Twente.
De ambitie van het Huis van Herstel is om partners vroegtijdig een netwerk te laten vormen, zodat er geen gaten vallen in de hulpverlening en een brede, gezamenlijke verantwoordelijkheid ontstaat voor een doelgroep die vaak moeilijk re-integreert en makkelijk recidiveert. Het Huis van Herstel Twente wordt de komende 2 jaar te gefinancierd uit een combinatie van regionale middelen, te weten Beschermd Wonen budget en de regionale arbeidsmarktmiddelen voor de 14 Twentse gemeenten breed. Onderzoek en evaluatie in 2026 zal uitwijzen hoe en in welke vorm het Huis van Herstel Twente vanaf 2028 gefinancierd gaat worden.

Buurtbemiddeling
In 2025 zijn we gestart met de pilot Buurtbemiddeling. Burenruzies komen overal voor. Een burenruzie die onschuldig begint en uit de hand loopt of een kleine ergernis die steeds hoger oploopt. Dit kan het veiligheidsgevoel van onze inwoners aantasten. Daarnaast is Buurtbemiddeling vaak de eerste schakel in de aanpak van woonoverlast. Bij woonoverlast geldt: voorkomen van problemen is altijd beter dan genezen. Het is daarom van belang om veel aandacht te besteden aan vroege signalering van (overlast)problemen. Evaluatie zal uitwijzen of we Buurtbemiddeling als structurele dienstverlening vanaf 2028 in onze gemeente kunnen aanbieden.