Trends en ontwikkelingen
Gezondheid en leefstijl
In onze Maatschappelijke Agenda hanteren we positieve gezondheid als uitgangspunt. Deze benadering kijkt breder dan alleen ziekte of zorg en richt zich op zes dimensies: lichaamsfuncties, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen en dagelijks functioneren. Daarmee staat niet de aandoening centraal, maar het vermogen van inwoners om met fysieke, emotionele en sociale uitdagingen om te gaan en daarbij zoveel mogelijk eigen regie te voeren. Vanuit deze brede benadering hebben we de afgelopen jaren binnen het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) gewerkt aan het versterken van gezondheid, preventie en participatie. Daarbij is onder meer ingezet op een openbare ruimte die uitnodigt tot ontmoeten en bewegen, op laagdrempelige beweegactiviteiten en op het bereiken van inwoners die niet vanzelfsprekend sporten of bewegen, bijvoorbeeld buiten verenigingsverband. Tegelijkertijd verandert de context. Het GALA loopt eind dit jaar af. Op dit moment is nog niet duidelijk of en op welke wijze het akkoord of onderdelen daarvan een vervolg krijgen. Daarmee is ook nog onzeker hoe de financiële en inhoudelijke ondersteuning vanuit het Rijk zich de komende jaren zal ontwikkelen. Dat betekent niet dat de ambitie om inwoners te ondersteunen bij een gezonde leefstijl en actieve deelname aan de samenleving veranderd. Wel staan de mogelijkheden om hier lokaal extra op te investeren onder druk kunnen komen te staan. Dit vraagt om keuzes in prioriteiten, een goede verbinding met bestaand beleid en blijvende samenwerking met maatschappelijke partners.
Sportakkoord
Via het Nationaal Sportakkoord en het lokale Sportakkoord Wierden ‘Sport Versterkt’ is de afgelopen jaren een belangrijke impuls gegeven aan sporten en bewegen in onze gemeente. In het verlengde van de Visie Sport en Bewegen gemeente Wierden zijn daarbij de thema’s inclusiviteit en diversiteit, vaardig in bewegen, vitale sportaanbieders en sociaal veilige sport verder uitgewerkt. Ook hier geldt echter dat het Sportakkoord eind dit jaar afloopt, gelijktijdig met het aflopen van het GALA. Daarmee verandert ook de financiële basis onder een deel van de huidige inzet. De inhoudelijke opgaven blijven bestaan, maar de beschikbare middelen om initiatieven aan te jagen, samenwerking te organiseren en vernieuwende activiteiten te ondersteunen worden waarschijnlijk beperkter. Juist daarom is het van belang om in de komende periode te bezien hoe we met de beschikbare capaciteit en middelen blijvend kunnen bijdragen aan een omgeving waarin inwoners zich gezond kunnen voelen en mee kunnen doen.
Een veranderend sport- en beweeglandschap
Het sport- en beweeglandschap blijft volop in ontwikkeling. Aan de aanbodkant maakt de traditionele verenigingsstructuur steeds vaker plaats voor anders georganiseerde vormen van sporten en bewegen, bijvoorbeeld in de openbare ruimte of via commerciële en ondernemende sportaanbieders. Aan de vraagkant verandert eveneens veel: met name jongeren kiezen vaker voor flexibele, informele en minder langdurig gebonden vormen van bewegen, terwijl ouderen juist steeds actiever blijven en de vraag naar passende, laagdrempelige beweegvormen voor deze doelgroep groeit. Deze ontwikkelingen vragen om een bredere blik op sport en bewegen dan alleen de klassieke verenigingssport. Het blijft van belang om sportverenigingen vitaal en toekomstbestendig te houden. Landelijk staat de verenigingssport in toenemende mate onder druk door een tekort aan vrijwilligers en geschoolde kaderleden. Hoewel deze ontwikkeling zich in Wierden op dit moment nog niet in dezelfde mate voordoet, vraagt zij wel om aandacht te houden voor de ondersteuning van verenigingen, zodat we onze sportverenigingen ook op de langere termijn vitaal en toekomstbestendig houden.
Tegelijkertijd moeten we ook ruimte bieden aan andere vormen van bewegen die aansluiten bij de behoeften van inwoners. In de gemeente Wierden spelen we hier momenteel al op in door de samenwerking met ondernemende sportaanbieders verder te versterken. Onze clubondersteuner zet hier nadrukkelijk op in en legt actief verbinding tussen verschillende aanbieders binnen het lokale sport- en beweegveld. Daarmee vergroten we niet alleen de samenhang binnen het aanbod, maar ook de mogelijkheden om inwoners op verschillende manieren in beweging te krijgen en te houden. Een belangrijke stap hierin is de oprichting van de Adviesraad Sport en Bewegen (ASB). Deze adviesraad fungeert als klankbord voor zowel de gemeente als het nieuw opgerichte sportbedrijf WiE-Sport. In de ASB zijn zowel sportaanbieders als sporters vertegenwoordigd. Daarmee ontstaat een bredere en meer eigentijdse vorm van samenwerking, waarin signalen uit de praktijk direct kunnen worden ingebracht en waarin gezamenlijk kan worden meegedacht over de verdere ontwikkeling van sport en bewegen in onze gemeente.
Sportbedrijf WiE-Sport
In 2025 is hard gewerkt aan de oprichting van Sportbedrijf WiE-Sport. Begin 2026 is WiE-Sport formeel opgericht. In 2026 wordt de B.V. verder ingericht en doorontwikkeld. WiE-Sport richt zich op het faciliteren en bevorderen van sporten en bewegen in de gemeente Wierden, met als hoofdtaak het beheren en exploiteren van sportaccommodaties en het zwembad. Daarmee draagt WiE-Sport bij aan toegankelijke, kwalitatief goede en toekomstbestendige sport- en beweegvoorzieningen voor onze inwoners. Als gemeente houden wij regie op de uitvoering van deze maatschappelijke opdracht via periodieke afstemming, kwartaaloverleggen en kwartaalrapportages. De Raad van Commissarissen houdt toezicht op het functioneren van WiE-Sport en op de uitvoering van de opdracht. Daarnaast stemt WiE-Sport enkele keren per jaar af met gebruikers en de Adviesraad Sport en Bewegen (ASB), zodat signalen vanuit sporters, verenigingen en andere gebruikers worden betrokken bij de verdere ontwikkeling van het sportbedrijf.
Toekomst Zwembad de Kolk
Zwembad De Kolk is in 1992 gebouwd en nadert het einde van haar theoretische levensduur (40 jaar). Een substantiële verlenging van de levensduur vergt een investering in het gebouw, de installaties en verduurzamingsmaatregelen. Na het opstellen van een toekomstvisie voor De Kolk is door een extern bureau een scenario-analyse opgesteld, waardoor inzage in verschillende toekomstscenario’s is ontstaan. Na het nemen van een besluit over deze scenario’s wordt toegewerkt naar verfijning van de budgettaire en programmatische behoeften. Hierdoor is het mogelijk om ook in de toekomst een maatschappelijk zwembad in onze gemeente te hebben.
Vanwege de ouderdom van het zwembad en het relatief lange proces van de benodigde renovatiewerkzaamheden is de kans groot dat voortijdig voorzieningen of installaties vervangen of gerepareerd moeten worden om het zwembad te kunnen gebruiken en te voorzien in behoeften van gebruikers. Bij de vaststelling van de nota reserves en voorzieningen 2026 heeft de gemeenteraad reeds besloten om €6.000.000 te reserveren voor de renovatie van zwembad De Kolk. In de eerste helft van 2026 komt een separaat voorstel over de toekomst van het zwembad naar de raad.
Sporthal De Esrand
Na het besluit op 21 februari 2023 om een sporthal te realiseren op de Esrand is een aantal jaar hard gewerkt om deze ambitie werkelijkheid te maken. In de loop van 2027 wordt de nieuwe sporthal in gebruik genomen door WiE-Sport. Deze nieuwe sporthal geeft onze sportverenigingen, scholen en andere maatschappelijke organisaties een nieuwe aantrekkelijke thuisbasis voor het beoefenen van hun geliefde hobby en het waarmaken van de ambities die ze gesteld hebben.
Sjors Sportief & Creatief
In 2025 is Sjors Sportief & Creatief gestart in de gemeente Wierden. Dit initiatief, dat zich inmiddels in meer dan 140 gemeenten succesvol heeft bewezen, biedt kinderen de mogelijkheid om op een laagdrempelige manier kennis te maken met sport- en cultuuractiviteiten. Daarmee draagt het bij aan cultuurbeleving en aan een actieve en gezonde leefstijl onder kinderen. In de uitvoering zijn de boekjes verspreid onder basisschoolleerlingen in de gemeente Wierden. Ook Wierdense kinderen van Het Palet hebben de boekjes ontvangen. De eerste ervaringen zijn positief en laten zien dat het initiatief kinderen in contact brengt met het lokale aanbod.
Wij zetten Sjors Sportief & Creatief daarom ook vanaf 2027 voort. Daarmee blijven wij inzetten op het vergroten van de deelname aan sport- en cultuuractiviteiten en op het laagdrempelig verbinden van kinderen aan het lokale aanbod. De uitvoering wordt bekostigd vanuit bestaande budgetten.
Visie op Sport en Bewegen 2027-2030
Op 12 oktober 2021 heeft de gemeenteraad de Nota Visie sport en bewegen aangenomen. Na een succesvolle periode waarin zich veel ontwikkelingen hebben voorgedaan op dit beleidsonderdeel is het tijd om de lat te verleggen. In de nieuwe versie van de Visie sport en bewegen, die ingaat per 2027, worden procedures vastgelegd, ambities verscherpt en het belang van een gezond beweeggedrag vastgelegd. Hiermee krijgt de ambitie om nog beweegvriendelijker te zijn, en dit met alle lokale en regionale partners te bereiken, vorm. Bij het opstellen van deze visie betrekken wij inwoners, sporters en sportaanbieders. De Adviesraad Sport en Bewegen krijgt hierbij een prominente rol.
Clubondersteuning
Landelijk staat het verenigingsleven onder druk door een afnemende beschikbaarheid van vrijwilligers en geschoolde kaderleden en door toenemende organisatorische vraagstukken. Ook uit het in 2023 uitgevoerde onderzoek onder sportverenigingen in Wierden blijkt dat, hoewel de dagelijkse organisatie bij de meeste verenigingen op orde is, juist bij meer strategische thema’s zoals vrijwilligersbeleid, ledenbehoud, financiële toekomstbestendigheid, sociale veiligheid en samenwerking behoefte bestaat aan ondersteuning. Met de inzet van de clubondersteuner spelen wij hierop in. De clubondersteuner is een laagdrempelig aanspreekpunt voor sportverenigingen en andere sport- en beweegaanbieders, ondersteunt bij hulpvragen, signaleert kansen en ontwikkelingen en versterkt de verbinding tussen aanbieders, gemeente en maatschappelijke partners. Daarbij zetten we in de komende jaren ook actief in op het versterken van het netwerk van ondernemende sportaanbieders en wordt de samenwerking met niet-sportorganisaties gezocht als hierdoor een win-winsituatie ontstaat.
De clubondersteuner werd tot nu toe onder andere bekostigd uit tijdelijke GALA-middelen. Omdat nog onzeker is op welke wijze eventuele middelen terugkomen in het AZWA-akkoord, wordt hiervoor op dit moment nog geen structureel budget aangevraagd. De ambitie om clubondersteuning structureel te borgen blijft echter onverminderd bestaan. In de komende periode onderzoeken wij hoe hiervoor budgettaire ruimte kan worden gecreëerd.
Overgewicht
Landelijk heeft 50% van de inwoners overgewicht. De verwachting is dat in 2050 64% van de inwoners kampt met overgewicht. Oorzaken van overgewicht zijn in te delen in zeven categorieën, waaronder sociaal-economische problemen, leefstijl en psychische problematiek. Vaak betekent dit dat mensen veel aan hun hoofd hebben waardoor zij niet kunnen werken aan hun overgewicht. Daarom is het van belang deze oorzaken aan te pakken. Twentse Koers heeft twee programmalijnen ontwikkeld, te weten Kind naar Gezonder Gewicht (KnGG) en Volwassenen naar Gezonder Gewicht (VnGG). In april 2026 zal er een projectleider van Twentse Koers starten in de gemeente Wierden om beide projecten op te zetten. In 2026 zijn er nog gelden vanuit GALA. De kosten voor 2027 zijn nog niet bekend. Ook is onduidelijk of de kosten (volledig) gefinancierd kunnen worden vanuit het AZWA.