Actiepunten
Uitvoeringsagenda Duurzame ontwikkeling
De uitvoeringsagenda Duurzame ontwikkeling op 25 juni 2024 door het college vastgesteld en ter informatie aan de raad aangeboden. Deze agenda geeft concreet inzicht in de lopende en geplande activiteiten die er spelen binnen de gemeente Wierden om onze duurzaamheidsdoelstellingen te behalen. Er wordt al veel gedaan op het gebied van duurzaamheid waaronder; verduurzaming gebouwde omgeving, warmtetransitie, duurzame mobiliteit, afval en circulariteit en grootschalige opwek. De inhoud van de uitvoeringsagenda betreft 4 pijlers die centraal staan binnen de gemeente. Dit zijn de pijlers Energietransitie, Leefomgeving, Circulaire samenleving en de Ondersteunende werkzaamheden. Deze agenda bespreekt de huidige en toekomstige activiteiten en hoe deze aansluiten bij de vastgestelde ambities.
Medewerker duurzaamheid
Binnen het team duurzaamheid is behoefte aan extra ondersteuning bij de uitvoering van de verschillende duurzaamheidsregelingen die we inmiddels kennen. Regelingen waarvoor we geld krijgen van het Rijk en waar inwoners lokaal een beroep op kunnen doen (zie onder). Door een stijging van het aantal aanvragen is het noodzakelijk extra menskracht te blijven inschakelen om het niveau van dienstverlening op orde te houden en de werkdruk van het personeel op een aanvaardbaar niveau te houden. Momenteel gaat het om ongeveer 25-30 aanvragen per maand. De verwachting is dat dit de komende jaren zal doorzetten gelet op de verduurzamingsopgave waar we als gemeente nog voor staan.
Voor het jaar 2026 hebben we via een uitzendconstructie al tijdelijk personeel ingehuurd (24 uur/week). De kosten worden gedekt uit rijksmiddelen. De werkzaamheden worden in uitvoerende zin gekoppeld aan de uitvoering van het (verplichte) warmteprogramma dat dit jaar wordt vastgesteld. Dit betekent dat we als gemeente via een intensievere communicatie nog meer inwoners moeten bereiken die de stap gaan zetten naar een verdere verduurzaming van hun woning. Deze opgave is voor de gemeente niet vrijblijvend maar één die voortvloeit uit landelijke wetgeving. Voor nadere toelichting wordt verwezen naar de raadsinformatiebrief "Stand van zaken duurzaamheidsonderwerpen" van mei 2026. Vanaf 2027 wordt gedacht om voor deze meerjarige opgave structureel een extra medewerker aan te trekken en niet meer te gaan inhuren. Door het meer zelf gaan doen in plaats van deskundigheid in te huren is het mogelijk om het structurele budget op programma Duurzaamheid te verlagen met € 65.000. Dit bedrag kan ingezet worden om de kosten van de nieuwe medewerker duurzaamheid hoofdzakelijk te dekken. Er blijft een bedrag van
€ 25.000 over om als extra structurele last te dekken in de begroting.
Structurele lasten 2027 e.v. extra € 25.000 medewerker duurzaamheid (schaalniveau 9, inzet 32 uur/week) bedragen ongeveer € 90.000,- per jaar welke dus met € 65.000 wordt gedekt door verlaging van bestaande posten op programma duurzaamheid.
Uitvoeringsagenda Duurzame ontwikkeling: subsidies en regelingen
Hieronder wordt een toelichting gegeven op de regelingen die de gemeente Wierden namens het Rijk of vanuit eigen regelingen uitvoert.
- Nationaal Isolatieprogramma (isolatiesubsidie NIP)
Gemeente Wierden doet mee aan het Nationaal Isolatieprogramma (NIP) om slecht geïsoleerde woningen te isoleren. De subsidieregeling is meerdere malen aangepast (loslaten labeleis, ’doe het zelf’ mogelijk maken, extra geld voor biobased materialen) zodat zoveel mogelijk inwoners gebruik kunnen maken van de subsidie. Inwoners die mogelijk onder de regeling vallen zijn persoonlijk geïnformeerd met een brief, ook is samenwerking gezocht met isolatiebedrijven. Voor de uitvoering van de regeling werken we samen met de energiecoaches van het Energieloket Wierden. De komende tijd gaan we in bepaalde wijken inwoners deur aan deur informeren. Regelmatig wordt geëvalueerd welke aanpak het beste werkt. De ontvangen subsidie van het Rijk bedraagt €3.418.540 om 1465 woningen te isoleren voor 2030. Op het moment van schrijven wordt onderzocht of ook VVE’s gebruik kunnen maken van de lokale regeling. Er zijn 342 woningen (23,3% van het totaal) geïsoleerd (peildatum 1 maart 2026), hiervan zijn 8 woningen ‘doe-het-zelf’ en 3 ‘met biobased isolatiematerialen’.
- Subsidie duurzame initiatieven samenleving Wierden
Op 1 januari 2026 is de regeling ‘Duurzaamheidsinitiatieven uit de samenleving gemeente Wierden 2025’ van kracht geworden. De gemeente Wierden wil initiatieven stimuleren uit de samenleving die de gemeente duurzamer, groener en schoner maken. Inwonersgroepen (minimaal 2 personen), buurtverenigingen, maatschappelijke organisaties, verenigingen of stichtingen krijgen de mogelijkheid subsidie aan te vragen voor een initiatief waarbij het doel in brede zin leidt tot een duurzamer, groener en schoner Wierden. Voor 2025 is er €25.000,- beschikbaar, en de drie daaropvolgende jaren ook. Er is 1 toegekende subsidie (er zijn nog drie lopende verzoeken) (peildatum 1 maart 2026).
- Subsidie verduurzaming koopwoning
Met deze regeling wordt beoogd het aantal kwetsbare huishoudens in koopwoningen te ondersteunen bij het nemen van verduurzamingsmaatregelen (dak-, vloer-, spouwmuur- en/of HR++ of triple glasisolatie, isolerende deuren, panelen in kozijnen of volledige kozijnvervanging in combinatie met nieuwe beglazing, (hybride) warmtepomp, zonnepanelen en CO2-gestuurde ventilatie) om op korte termijn het energieverbruik en daarmee de energierekening te verlagen. Deze regeling richt zich specifiek op particuliere woningeigenaren. Er is voor de subsidieregeling een maximaal bedrag opgenomen voor €15.000,- per adres. De aanvragen worden getoetst op inkomen en vermogen. De Rijksmiddelen worden beschikbaar gesteld t/m 31 december 2027. Er zijn 20 subsidies verstrekt en 10 lopend (peildatum 1-3-2026).
- SVN Duurzaamheidsleningen
Woningeigenaren kunnen tegen lage rente (1,7% op peildatum 1-3-2026) een lening afsluiten voor het verduurzamen van hun woning. De gemeente zorgt voor de toewijzingsbrief waarmee de inwoner bij SVN een duurzaamheidslening kan aanvragen. De lening kan aangevraagd worden voor dak-, gevel- en vloerisolatie, isolatieglas, lage temperatuurverwarming, warmte-koude-opslag (WKO), warmteterugwinsystemen, zonnepanelen of zonneboilers, hybride warmtepompen. Sinds september 2025 kan deze lening ook voor een thuisbatterij (geen plug & play batterij) worden gebruikt. Hiervoor geldt een maximum van € 5.000,-. Er zijn sinds de start van de regeling 56 leningen verstrekt waarvan 2 voor thuisbatterijen (peildatum 1-3-2026).
Uitvoeringsagenda Duurzame ontwikkeling: RES en grootschalige opwek
De gemeente Wierden geeft uitvoering aan de Regionale Energiestrategie (RES Twente) en wil dan ook ruimte geven voor de realisatie van grootschalige duurzame energieproductie in de periode 2023 tot en met in eerste instantie 2030 en daaropvolgend in de periode tot 2050. Deze ruimte zat tot op heden vooral op de realisatie van grootschalige zon opwekking. De provincie Overijssel heeft de gemeenten laten weten dat er nu met name wordt ingezet op windenergie om de afgesproken 1,5 TW binnen de Regionale EnergieStrategie Twente (RES Twente) te halen. Daarnaast wordt er gewerkt aan de Energiestrategie Twente (RES 2.0.). Gezien het gewijzigde beleid van de provincie zijn de ruimtelijke kaders voor wind- en zonneenergie in Twente geen onderdeel meer van het RES-proces. Het concept Energiestrategie Twente geeft aan dat er invulling wordt gegeven aan de overige ambities uit de RES 1.0. Dan gaat het om het zoeken naar een effectieve krachtenbundeling op de onderwerpen warmtetransitie, energie-infrastructuur, lokaal eigendom, kennisopbouw en innovatie. Een en ander wordt vastgelegd in zogenaamde intentieafspraken. Extra middelen zijn momenteel niet nodig.
Uitvoeringsagenda Duurzame ontwikkeling: Windenergie
De gemeente Wierden houdt vast aan het Windbeleid 2023 (vastgesteld op 18 december 2023), het amendement ‘aanvullend ruimtelijk uitgangspunt windenergie’ en de motie ‘juridisch verzet tegen initiatieven van windturbines’. Uit technisch en ecologisch onderzoek is gebleken dat er geen geschikte locaties zijn voor windturbines binnen de gemeente Wierden. Met het amendement is vastgelegd dat woningbouwontwikkelingen zwaarder wegen dan windturbines, met een minimale afstand van 1.000 meter tot (toekomstige) woningbouwlocaties. Met de motie heeft de raad uitgesproken dat de gemeente zich blijvend juridisch verzet tegen initiatieven die niet passen binnen het gemeentelijk beleid.
Momenteel spelen er concrete ontwikkelingen rondom windenergie in en nabij de gemeente. Dit betreft het windpark bij Daarle, waarvoor de milieueffectrapportage (MER) is gestart, en het initiatief voor twee windturbines langs de A35. Voor dit laatste project werkt de provincie Overijssel aan procesafspraken met betrokken partijen, waarna de verdere projectprocedure wordt opgestart. De gemeente neemt in beide trajecten waarnemend deel aan de projectgroepen.
Uitvoeringsagenda Duurzame ontwikkeling: Laadinfrastructuur
De gemeente Wierden heeft op 7 juli 2025 de herijkte Laadvisie en het bijbehorende Plaatsingsbeleid vastgesteld. De Laadvisie beschrijft de strategie om te komen tot een toegankelijke, betaalbare, betrouwbare en veilige laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen. In het Plaatsingsbeleid is uitgewerkt waar en op welke wijze openbare laadpalen worden gerealiseerd, mede op basis van inwonersparticipatie.
Voor de exploitatie van openbare laadpalen heeft de gemeente een concessie met Vattenfall InCharge (looptijd tot en met 2034). De uitrol van laadpalen voor personenauto’s wordt de komende jaren voortgezet. Prognoses laten zien dat het aantal elektrische voertuigen blijft toenemen.
Voor het strategisch plaatsen van laadpalen buiten de concessie en plankaart van Vattenfall wordt aanvullend budget vrijgemaakt, ten behoeve van de inwoners van de gemeente Wierden. Het betreft eenmalige lasten en een structureel budget van € 10.000 per jaar voor 2027 en 2028.
Eenmalige lasten jaarlijks € 10.000 in 2027 en 2028
Uitvoeringsagenda Duurzame ontwikkeling: Warmteprogramma
De gemeente Wierden werkt aan een wettelijk verplicht warmteprogramma. Naar verwachting wordt deze eind 2026 vastgesteld door het college van B&W. Een warmteprogramma beschrijft de plannen voor het verduurzamen én aardgasvrij maken van buurten in de gemeente Wierden in de komende tien jaar. Het beschrijft in welke gebieden we de komende jaren aan de slag gaan met een verkenning en/of uitvoeringsplan en wat de verwachte aanpak is op hoofdlijnen. Vanaf 2027 gaan we in deze gebieden samen aan de slag met inwoners, ondernemers en andere partijen in de buurt om de plannen meer in detail uit te werken. Hierbij blijven we inzetten op energiebesparing en isolatie en wordt zoveel mogelijk aangesloten op de planningen van Reggewoon en Enexis. De buurt wordt nauw betrokken en wordt er gekeken naar het definitieve warmte alternatief voor de buurt. De uitkomsten van de technisch-economische analyse zijn hierbij het startpunt. Het warmteprogramma wordt elke 5 jaar herijkt. De uitvoering van het warmteprogramma vraagt om een intensievere communicatie-aanpak om meer inwoners te stimuleren om hun huis te verduurzamen en gasloos te laten worden. Onder het kopje "Medewerker Duurzaamheid" wordt hiervoor extra capaciteit gevraagd.
Uitvoeringsagenda Duurzame ontwikkeling: Smart Energy Hub Enter
Al enige tijd werkt gemeente Wierden samen met de Werkgevers Kring Enter (WKE) aan de ontwikkeling van een mogelijke Smart Energy Hub (SEH) op bedrijventerreinen De Elsmoat en De Vonder in Enter. In een SEH maken bedrijven onderling afspraken over energie opwek, energieopslag en energieverbruik. Uit een haalbaarheidsonderzoek is gebleken dat er kansen op het terrein zijn, echter de nettopologie (fysieke kaart van het elektriciteitsnet in een specifiek gebied dat toont hoe aansluitingen, kabels en transformatorhuisjes met elkaar verbonden zijn) bemoeilijkt de situatie aanzienlijk. Inmiddels is ook duidelijk geworden dat een mogelijke Groeps TransportOvereenkomst (GTO) niet het beloofde middel is voor dit specifieke bedrijventerrein. Kortom, door Enexis en de landelijke uitwerking van de GTO worden de mogelijkheden op het terrein beperkt. Momenteel wordt onderzocht welke andere mogelijkheden er nog zijn om ondernemers te helpen met het verduurzamen van hun activiteiten.
Biodiversiteit in relatie tot verduurzaming bestaande woningen - Soorten ManagementPlan (SMP)
Bij het verduurzamen van woningen, zoals isoleren, moeten diersoorten zoals huismussen, gierzwaluwen en vleermuizen beschermd worden (Omgevingswet). Dit betekent dat eigenaren van woningen ecologisch onderzoek moeten laten doen, ontheffing moeten aanvragen en maatregelen moeten nemen. Het opstellen van een Soortenmanagementplan (SMP) maakt (natuurvriendelijk) isoleren eenvoudiger. Op basis daarvan kan de gemeente namelijk gebiedsontheffingen aanvragen, waardoor woningeigenaren dat zelf niet meer hoeven te doen. Het opstellen van een SMP duurt 1 tot 2 jaar. De gemeente Wierden heeft in 2024 een ecologisch adviesbureau aangesteld om het plan te maken, waarvoor grotendeels subsidie is ontvangen van de provincie Overijssel. Dit bureau is gestart met een bureaustudie en het opstellen van een pré-SMP. Op basis van het pré-SMP heeft de provincie een kortdurende (tot 1 mei 2027) gebiedsontheffing verleend voor de kernen Wierden, Enter en Hoge Hexel en daarbij voorwaarden gesteld ten aanzien van realiseren van compenserende maatregelen (alternatieve verblijfsplaatsen en kraamverblijven). Na het uitvoeren van veldwerk en opstellen van het definitieve SMP vraagt de gemeente bij de provincie gebiedsontheffingen aan voor de kernen Wierden, Enter en Hoge Hexel (planning: tweede helft van 2026). Wanneer de ontheffingen op basis van het SMP worden verkregen gelden deze voor een langere termijn van 10 jaar. Dit maakt isolatie van woningen door particuliere woningeigenaren in die periode makkelijker, zonder extra onderzoeken. De gemeente is dus wettelijk verplicht compenserende maatregelen te treffen en monitoring uit te voeren. Het beschikbare budget (€110.000) dekt de kosten voor het opstellen van het plan, maar voor de uitvoering van maatregelen en monitoring is extra geld nodig om als gemeente dekkend maatregelen te kunnen treffen en deze maatregelen te monitoren en te beheren (verplichting vanuit de gebiedsontheffing vanuit de Flora en faunawet). De gemeente zoekt nog naar mogelijke aanvullende subsidies.
Eenmalige lasten 2027 € 75.000
Programma klimaatadaptatie
Het programma klimaatadaptatie Wierden 2022-2028 heeft geresulteerd in een uitvoeringsagenda. In het programma Prettig wonen en leven, aantrekkelijke, veilige en functionerende openbare ruimte wordt met het vastgestelde Watertakenplan (2026-2029) een verdere invulling gegeven aan de uitvoeringsagenda.