Trends en ontwikkelingen
Vitaal landelijk gebied
Het landelijk gebied verandert. Opgaven als het realiseren van perspectiefvolle, klimaatbestendige landbouw, versterking van de biodiversiteit, instandhoudingsdoelstellingen van Natura 2000-gebieden, verbetering van de bodemstructuur, duurzame drinkwatervoorziening, toekomstbestendige erven, duurzame energieopwekking en waarborging van de ruimtelijke kwaliteit en gezonde woon- en leefomgeving hangen nauw samen en vragen om een integrale kijk op het landelijk gebied.
Nationaal en provinciaal beleid
In 2024 is het kabinet gestopt met het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). Sindsdien is er vanuit de nationale overheid geen integrale visie op aanpak van opgaven in het landelijk gebied. Eerder gereserveerde (rijks)middelen zijn destijds eveneens grotendeels geschrapt.
Eind 2024 en begin 2025 zijn er gerechtelijke uitspraken gedaan die het rijk (nog) meer onder druk hebben gezet om meer vaart te maken en oplossingen te vinden voor de stikstofproblematiek. Naar aanleiding daarvan is een ministeriële commissie Economie en Natuurherstel samengesteld onder leiding van oud-minister-president Schoof. Dit heeft echter niet tot doorbraken geleid.
Door de koerswijziging van het rijk kon het Overijsselse Programma Landelijk Gebied (PPLG) voor een gecombineerde aanpak van opgaven niet meer worden doorgezet. De provincie Overijssel heeft ervoor gekozen om haar '3x3 aanpak' met de beschikbare middelen voort te zetten onder de naam 'Toekomst voor ons platteland' (TVOP). Dit betekent onder meer dat zij ontwikkelingen in het landelijk gebied vooralsnog stimuleert door subsidies beschikbaar te stellen voor individuele agrarische bedrijven die verduurzamingsstappen willen zetten en al aangewezen 'koploperprojecten' van boerengroepen financieel te ondersteunen tot en met het uitvoeren van een verkenning voor hun gebied.
Samen met onder meer de gemeenten Almelo, Hellendoorn, Rijssen-Holten en Twenterand neemt de gemeente Wierden mee aan de 'TVOP-gebiedstafel West-Twente'. Door de onduidelijkheden op nationaal en provinciaal niveau worden deze overleggen vooral benut voor het elkaar informeren over ontwikkelingen. Wij zien het daarbij ook als onze rol om veranderingen die nu en in de nabije toekomst gaan plaatsvinden zichtbaar te maken. We houden contact en blijven investeren in de relatie met de agrariërs en belangenverenigingen.
In West-Twente brengen we gezamenlijk data over het landelijk gebied, met name de landbouw, in beeld en inventariseren we de opgaven die er liggen. Een en ander naar het Wierdense voorbeeld vanuit het koploperproject Wierdens plan landelijk gebied waarin de gemeente Wierden samen optrekt met de Coöperatie Agrarisch Terreinbeheer Wierden (CATB Wierden), een vereniging van Wierdense boeren (zie hieronder).
Wierdens plan landelijk gebied
De gemeente Wierden werkt aan een eigen plan voor het landelijk gebied. Dit doen wij samen met onze boeren en de CATB Wierden. Als gemeente staan we dicht bij de inwoners en de agrariërs die in het buitengebied wonen en werken of daarvan op een andere manier gebruik van maken. Naast de thema's waarop het rijk en de provincie focussen (natuur en landschap, water en klimaat) richten wij ons op randvoorwaarden voor een goed woon- en leefklimaat en toekomstperspectief voor onze agrarische gezinsbedrijven. Actuele thema's en vraagstukken hierbij zijn beschikbaarheid en betaalbaarheid van grond, mest en water nu en in de toekomst. Om pro-actief en samenhangend stappen te kunnen zetten - en ook antwoord te kunnen geven op de hoe-vraag - werken wij aan een gemeentelijk plan voor het landelijk gebied. Een plan waarin wordt aangeven hoe de doelen, zoals gesteld in de gemeentelijke Toekomstvisie en Omgevingsvisie, worden gerealiseerd. Het plan wordt in nauw overleg met de agrariërs, grondeigenaren en inwoners opgesteld.
In 2024 is er, met financiële steun van de provincie Overijssel (omdat CATB Wierden een van de koploperprojecten in Overijssel is), een voorverkenning uitgevoerd voor het Wierdens plan voor het landelijk gebied. Deze voorverkenning heeft data en inzicht opgeleverd over de landbouw in Wierden, de trends en de mogelijke ontwikkeling daarvan naar de toekomst toe. De voorverkenning is in het voorjaar van 2025 afgerond. In de volgende fase (verkenning), die in de zomer van 2025 is gestart, wordt dit verder uitgewerkt. Hierin wordt ingezoomd op nieuwe verdienmodellen, rekening houdend met grond, mest en water en de (ruimte) claims en opgaven vanuit andere maatschappelijke doelen. Ook de gewenste landschappelijke ontwikkeling van het landelijk gebied zal daarin meegenomen worden opdat het landelijk gebied een fijne woon- en leefomgeving blijft.
Wierdense Veld
Het Wierdense Veld is als Natura 2000-gebied aangewezen vanwege het aanwezige hoogveen. Na de vaststelling van het Ecologisch beoordelingskader en het Grondwatermodel wordt in 2025 en 2026 gewerkt aan een variantenstudie waaruit uiteindelijk een voorkeursvariant voor het gebied uitgewerkt gaat worden. Vervolgens zullen diverse (aanvullende) onderzoeken plaatsvinden en wordt er gewerkt aan een beheerplan, inrichtingsplan en projectbesluit.
Vanaf 1 januari 2025 wordt de ammoniakconcentratie in de lucht gemeten in het gebied via het Meetnet Ammoniak Natuurgebieden (MAN). Daarnaast bestaat de wens om droge stikstofdepositie te meten via een systeem dat continu ammoniak uit de lucht opvangt en meet.